Egia Bizirik

DONOSTIAREN EREDU PARTE-HARTZAILEARI ETA AURREKONTU PARTE-HARTZAILEEI BURUZKO KEZKAK

Kalapie, Egia Bizirik, Martutene Auzo elkartea, Morlanstarrak Auzo Elkartea eta Parte
Zaharrean Bizirik elkarteek publikoki adierazi nahi dugu partaidetzazko udal aurrekontuen eta hiriaren eredu parte-hartzailearen egungo funtzionamenduaz dugun kezka. Testu hau mezu partekatu bat izateko asmoz sortu da, ondoren jasotzen diren hausnarketekin identifikatuta sentitzen diren elkarteen atxikimendurako irekia.

Partaidetzazko aurrekontuak mekanismo bat dira zeinaren bidez udalak aurrekontuaren zati bat bideratzen duen herritarrek proposatzen dituzten proiektuetarako. Bi urtean behin udalak proposamenen fase bat irekitzen du, eta edozein norbanakok edo elkartek proposa ditzake proiektuak, beti ere udalak ezarritako baldintzen arabera. Zehazki, 2025eko azken edizioan, hauek ziren bete beharreko baldintzak:
●​ Proposamena udal-eskumenekoa izatea.
●​ Udal-politika orokorrarekin kontraesanean ez egotea eta interes orokorrekotzat jotzea.
●​ Proiektu bat izatea, inbertsioa eskatzen duena eta dagokion urtean egikaritu daitekeena, aurrekontuak arriskuan jarri gabe.
●​ Bideragarritasun-azterketa gainditzea.
●​ Inbertsioa izatea ezarrita dagoen gehienekoa (400.000 euro) edo txikiagoa.
●​ Aurreko prozesu parte-hartzaile baten emaitza ez baliogabetzea edo onartutako udal-plan baten aurka ez joatea, eta balio demokratikoen eta giza eskubideen aurka ez egitea.
●​ Ez dira onartuko diru-laguntza jaso dezaketen proiektuak, azterlanen idazketak,
proiektuen idazketak eta espazio publikoen egiturazko estalkiak.

Elkarte askok hartu dugu parte etengabe ekimen honetan, bai proiektuak proposatuz, bai
hirian hobekuntzak sustatzeko onuragarrienak iruditzen zaizkigun proposamenak aktiboki
babestuz. Prozesu horri esker, herritarrentzat eragin positiboa izan duten hainbat jarduera
jarri ahal izan dira martxan. Hala ere, prozesu horietan hainbat aldiz parte hartu ondoren,
uste dugu indarrean dagoen ereduak gabezia eta ondorio gaizto handiak dituela, eta zuekin partekatu nahi ditugu:

1.​ Lehenik eta behin, ikusten dugu onartutako kontu-sailen zati handi bat
mantentze-lanak egiteko erabiltzen dela, bai bidegorriak mantentzeko, bai
hiri-azpiegituren oinarrizko beste behar batzuetarako, hala nola espaloiak
konpontzeko, argiteria publikoa konpontzeko, zoladura hobetzeko,
berdeguneak mantentzeko, paperontziak berritzeko eta hiri-altzariak
egokitzeko. Uste dugu hori ez dela egokia, funtsezko zerbitzuak mantentzea
udalaren ardura zuzena delako eta aurrekontu arrunten bidez sistematikoki heldu
beharko litzaiokeelako. Erantzukizun horiek aurrekontu parte-hartzaileetara
eramateak, prozesu horien zentzua desitxuratzeaz gain, hiri-mantentzearen
kudeaketa eskasa iraunarazten laguntzen du.

2.​ Nahiz eta prozesuak proiektuak onartzeko edo ukatzeko irizpide definituak
izan, praktikan erabaki asko arbitrarioak eta bidegabeak dira, interpretazio
subjektiboetan eta argudio pobreetan oinarrituta baztertzen baitira proiektuak.
Deigarria da ia 1000 proiektuetatik 123 bakarrik igaro direla bozkatzeko fasera. Eta,
gainera, baheketa-prozesuak ez du aurreikusten herritarrek alegazioak egiteko
aukerarik. Beraz, oso egoera arbitrarioak ematen dira, objekziorako aukerarik gabe.
Besteak beste, honako hau ikusi dugu: ​

a.​ Proposamen batzuk atzera bota dituzte, ustez aurrekontu-muga gainditu
dutelako, nahiz eta eskala itxirik ez izan eta ezarritako mugen barruan modu
apalagoan gauzatu ahal izan. (Adibidez, 27. poligonora bidegorria egiteko
proposamena ez da ontzat eman arrazoi horregatik, nahiz eta proposamenak
bidegorria partzialki egiteko aukera ematen duen edo material xumeagoak
erabiliz aurrekontua agortu arte) ​
b.​ Aurreko edizioetan iragazkia gainditu zuten beste batzuk baztertu egin dira
aurten, nahiz eta arau berdinei eutsi. (Adibidea: 2021. urtean U motako
aparkaleku alderantzikatuen proposamena aurrera atera zen, baina aurtengo
edizioan atzera egin da, jada Udalak ematen duen zerbitzu baten eremuari
dagokiola argudiatuz) ​
c.​ Proiektu asko atzera bota dira “azterketa sakona behar dutela” argudiatuz,
modu diskrezionalean erabilia. (Adibidea: “Blas de Otero plazako saskibaloi
saskien” proposamena). Oso zaila da ulertzea horrenbeste “analisi sakon”
egin behar izatea kantxa batzuk jartzeko, lehendik ere kantxa batzuk zeuden
lekuan, obrengatik aldi baterako kendu zirenak, eta haiek instalatzeko
espazio zabala egonda. Badirudi “analisi sakonaren” aitzakia erabiltzen ari
direla udalean gustuko ez diren proposamenak kentzeko. Horrelako
adibideak asko dira.

Bozketa fasera pasatzen ez diren proposamenen zerrenda osoa

3.​ Bidegorri sarearen garapena eta auzoetako oinarrizko behar asko ia modu
esklusiboan doaz aurrera partaidetzazko aurrekontuei esker. Izan ere, azken
urteetan bidegorrietan egindako hobekuntza ia guztien jatorria mekanismo hori da.
Gure ustez, bizikleta bidezko mugikortasuna eremu nahiko estrategikoa da,
iraunkortasunean, osasun publikoan eta bide-segurtasunean duen eraginagatik.
Horregatik, Udalak horren aldeko apustu irmoa eta egonkorra egin behar du
aurrekontu arrunten bidez. Konparazio gisa, Udalak urtero 1.000.000 eta 1.500.000
euro artean bideratzen ditu errepideen mantentze-lanetarako; bidegorrien kasuan,
berriz, partaidetzazko aurrekontuen bidez proposamenek aurrera egitea lortzen
dutenean soilik mantentzen dira. Logika hori ez da soilik bizikleta bidezko
mugikortasunera mugatzen; instituzioek modu estrukturalean landu beharko
lituzketen beste esparru estrategiko batzuetan ere erreproduzitzen da. Adibide gisa,
hainbat elkartek aurkeztutako proposamen ugarik oinarrizko gaiak izan dituzte
ardatz, hala nola paperontziak instalatzea, inguruko argiztapena hobetzea
(oinezkoen pasabideetan gauez segurtasuna bermatzeko) edo gutxieneko komun
publikoen zerbitzua gaitzea, oinarrizko behar horiek erakundeek aintzat hartu eta
egitura bidez bete beharko lituzketenean.

4.​ Beste alderdi bereziki kezkagarri bat da prozesuak ez duela aurreikusten
eztabaidarako benetazko espaziorik, ez hausnarketarako ez eta erabakiak
kolektiboki lehenesteko. Proposamenak zuzenean bozkatzen dira, oso epe
laburretan eta hedapen publiko mugatuarekin. Horrek zaildu egiten du eztabaida
informatua egitea, eta nabarmen murrizten du herritarren parte-hartze zabal eta
kontzientea.

5.​ Baliabideen banaketa ez dator bat ekitate-irizpideekin, proposamen bakoitzak
lortutako botoen bolumenean oinarritzen baita ia esklusiboki. Ikuspegi horrek
mesede egiten die, modu sistemikoan, biztanleria handiagoa edo mobilizatzeko
gaitasun handiagoa duten auzoei, kontuan hartu gabe oinarrizko beste faktore
batzuk, hala nola jasotako inbertsio historikoa, auzo bakoitzaren behar espezifikoak,
dauden desberdintasunak edo oinarrizko azpiegituren falta. Ondorioz, egungo
ereduak lurraldeen arteko desorekak birsortzeko joera du, zuzendu beharrean, eta
edozein politika publiko gidatu beharko luketen justizia sozialaren printzipioetatik
aldentzen da. Adibidez, biztanle gutxien dituzten auzoek, Martutenek kasu (2.700
biztanle), desabantaila nabarmena dute beren proiektuak aurrera ateratzeko orduan,
Amara bezalako auzo jendetsuagoen (30.192 biztanle) aurrean. Proposamen batek
eska ditzakeen 500 botoak lortzeko, Martutenek bizilagunen %18,5 mobilizatu behar
du, gutxi gorabehera; Amaran, berriz, nahikoa da herritarren %1,6 inplikatzea.
Kontuan hartzen bada, gainera, biztanle gehien dituzten auzoek jaso dutela inbertsio
historiko handiena, dinamika horrek, lurraldeen arteko desorekak mantendu ez ezik,
sakondu ere egiten ditu.

6.​ Prozesuaren egungo funtzionamenduak, elkarteak eta auzoak beren artean
baliabide mugatuen alde lehiatzera bultzatzen ditu, desiragarriena litzatekeelarik
udalak hiriko kolektiboen arteko lankidetza eta elkarlana bultzatzea.

7.​ Azkenik, ezin aipatu gabe utzi onartutako proiektu askok atzerapen nabarmenak
izaten dituztela egiteko orduan, eta, gainera, urte batzuk itxaron behar izaten direla
haiek gauzatzeko.

Gogoeta horietako askorekin bat egiten dute hiriko elkarte eta kolektibo ugarik, eta
horietako batzuek erabaki dute prozesu horretan aktiboki ez parte hartzea, hain zuzen
ere egungo ereduarekin ez daudelako ados.

Arrazoi horiengatik, idatzi honi atxikitako elkarteetatik zera eskatzen dugu:

1.​ Lehenik eta behin, aurrekontu parte-hartzaileak ez daitezela izan saski-naski bat
zeinetan udalak berezko ardurak delegatzen dituen, hala nola oinarrizko
zerbitzuak mantentzea edo bizikletan mugitzeko sarearen egiturazko garapena.
Partaidetzazko aurrekontuak hiriari balio erantsia emango dioten proiektu puntualak bultzatzeko erabili beharko lirateke; oinarrizko beharrei, berriz, beste mekanismo batzuen bidez eta udal-plangintza egonkor baten bidez erantzun behar zaie.

2.​ Bigarrenik, egungo parte-hartze eredua birpentsatzea ezinbestekotzat jotzen
dugu. Herritarren parte-hartzea ezin da mugatu boto puntual bat ematera;
hiriaren eraikuntza kolektiborako prozesu erreal baterantz eboluzionatu behar du.
Ildo horretan, beste udalerri batzuetako esperientzietan inspiratzera eta parte-hartze
eredu eraginkorragoetan eta kalitate handiagokoetan sakontzen duten azterketa eta
analisietan oinarritzera gonbidatzen dugu udala.

Testu osoa euskaraz (PDF)

Texto completo en español (PDF)

2025eko Aldizkaria eskuragarri dago honako estekan:

2025 EGIA BIZIRIK

SINADURA BILKETA:

Sinadurak biltzen hasi gara 9. eta 42. autobusen ibilbideen aldaketengatik protesta eginez. Sinadura-orriak auzoko taberna eta denda askotan egongo dira.
Eskerrik asko laguntzeagatik.

Protesta egiten dut 9. eta 42. lineetako autobusen ibilbideetan egin diren aldaketengatik. Aldaketa horiek kalte egiten diete Egiako bizilagunei, besteak beste.

• • Ibilbide berriek erdigunetik urruntzen dituzte egiatarrak
  • Autobus-linea batetik bestera aldatzea zailtzen da
  • 42. zenbakiko ibilbidearen zati bat galdu da

Horregatik, ESKATZEN DUT 42. eta 9. lineetako autobusek aldaketak baino lehenagoko ibilbidea izan dezaten.

Eskura dago 2021eko aldizkariaren alea, honako estekan daukazue:

EGIA BIZIRIK-32 alea 2022-12-18

Hemen gaude ikasten

Eskura dago 2021eko aldizkariaren alea, honako estekan daukazue:

• 2021eko abenduko aldizkaria

Gure artean ditugun epidemia gogaikarri guztien artean, badago bat oso latza gertatzen ari zaiguna: minbizia. Baina minbiziak lagun bat kentzen digunean, bizi-minak eusten gaitu zutik, eskerrak.

Oraingoan minbiziak Juanmari kendu digu gure artetik, eta oraingoan ere, bizi-minak eutsiko gaitu zutik.

Dena dela, egiatarrok ezagutu dugun Juanmari ez da inoiz desagertuko gure artetik, gure oroimenetik, are gutxiago, gure bihotzetatik. Ezingo dugulako inoiz geure oroitzapenetik atera Juanmariren begirada, ezin izango dugulako ahaztu inoiz bere irribarrea, bere begi-keinu jostaria.

Auzotarren artean izan baldin bada beti bere lekuan egoten jakin izan duena, hori Juanmari izan da. Pertsona alaia, zentzuduna, borrokalaria, mila gerratan aritua. Gutako bakoitzak ezagutuko zuen haren borroka-eremuren bat, dela politikan, sindikatuan, herrigintzan, etxean. Eta guztion oroitzapenetan gelditu dira bere duintasuna, argitasuna eta zorroztasuna. Eta denok dakigu borroka guzti horien eraginak ere behartu duela amaiera triste hau. Etorkizun hobe baten aldeko lanak ekarritako ordaina: zorretan gaude zurekin, Juanmari.

Egia Bizirik auzo elkartearen izenean hitz egin nahi dut, Juanmarirekin batera Egia maitatzea plazera izan delako guretzat. Egia auzoa maitatzea, eta baita ere egia benetakoa maitatzea. Herria eta jakintza. Diskrezioz egindako lana, beti, beste inork baino ekarpen zentzudunagoak egiten, eta aldi berean, irribarre erdi-okerrez luzatutako keinuez josia. Enpresa kapitalista erraldoien aurkako borroka, bankako langileen aldeko ibilbide sindikala, Eskubide Sozialen Karta sortzeko eta hedatzeko ahalegina, auzotarren eta etxekoen ongizatea, hori guztia izan da gure artean egindakoa, gurekin partekatutakoa, guri erakutsitakoa. Zorretan gaude zurekin, Juanmari.

Erraza izan da zu maitatzea, eta hau esatea ez da hitz hutsalak funtsik gabe baliatzea: hemen gauden guztion nahigabea horren adierazgarri. Erraza izan da zurekin lan egitea, zurekin ardo batzuk hartzea, zurekin solasean aritzea. Eta zein zaila orain agur esateko une bat hartzea, ze zaila!

Xabier Letek zioen moduan, “bakarrik etorriko da, zertan kanta heriotza”. Gogoan dut Juanmarik noizbait heriotzaren trobadorea izateari uko egin ziola, eta oraingoan ere lan hori besteoi utzi digu, zoritxarrez, ezinbestean. Aurretik joan zirenekin, ibaiaz bestaldeko lautadetan goxo elkartuko zaretelakoan agurtzen zaitugu, adiskide maitea.

Minbiziak lagun bat kentzen digunean, bizi-minak eusten gaitu zutik. Beti arte, Juanmari!

El poeta murciano Miguel Hernández, que murió en las cárceles franquistas, cuando falleció un amigo suyo, le dedicó un poema, diciendo: A Ramón, con quien tanto quería. Muchas veces se ha leído mal la dedicatoria y se ha dicho: “a quien tanto quería”. No. Lo que decía Miguel Hernández es que había querido muchas cosas con su amigo.

Eso es lo que nos pasa con Juan Mari. Le hemos querido mucho, sí. Pero sobre todo hemos querido muchas cosas con él. Con él hemos peleado por hacer un barrio mejor, hemos defendido los derechos de los trabajadores, hemos pasado miedo juntos, hemos soñado, hemos reído, hemos disfrutado… Todo eso en plural. Hemos sido nosotros, en plural: Juan Mari y muchos otros . Este “nosotros” es lo que nos ha enseñado la vida.

A muchos de nosotros se nos está acabando el tiempo y ahora volvemos la vista atrás. Lo hemos intentado. Ha habido de todo. Una cosas han salido muy bien. Otras, no tanto… . Pero si hay algo que es cierto es que lo hemos intentado juntos. Y cuando desaparece uno de nosotros desaparece una persona, pero el sueño compartido sigue vivo.

No somos amigos de dar consejos. Tampoco lo era Juan Mari. Pero sí que os queremos pedir algo, a los que todavía tenéis tiempo por delante:

Seguid queriendo juntos y juntas. Seguid soñando juntos. Seguid peleando y disfrutando juntos.

Egian ez dugu paseatzeko eta egoteko leku zabal eta lasairik. Gaur egun ia leku guztietan autoak daude.
Duela urte askotatik hona, oinezkoentzako gune lasaiak sortzea eskatzen ari gara. Garrantzitsuena pertsonak dira, eta ez ibilgailuak. Honakoa da behar duguna: auzoko pertsonen arteko elkarbizitza gauzatzeko tokiak, haurren jolasak, koadrilen bilerak, erretiratuen berriketak ahalbidetzeko guneak.
Auzoan, non jarriko zenituzke leku horiek? Denok eman beharko genuke iritzia.
Egia Bizirik-ek hausnarketa horetarako aukera aurkezten du, Udalarekin elkarlanean. Bi astez Tejeria kalea oinezkoentzat batez ere izango da. Baina hausnarketa auzo osora zabaldu nahi dugu.
Animatu, parte hartu eta gozatu egun hauetaz. Guztion parte-hartzearekin auzo hobea egingo dugu.

Gora Egia! webgunearen helburua Donostiako Egia auzoko herri mugimenduari eta auzokideei komunikazio tresna bat ematea da, auzotik auzoarentzat sortua.

Gure auzoa beti izan da aberatsa elkarte, eragile, talde, asanblada eta askotariko proiektuetan eta hauen ekimen eta deialdiak landu eta zabaltzeko lagungarria izango delakoan gaude.

Auzokideek zuzenean webgunea elikatzeko prestatuta dago dena, eragileek euren deialdiak eta artikuluak zuzenean igotzeko eta norbanakoek euren iragarkiak kudeatzeko tresnak garatuta daude. Webgunearen kudeatzaileek etorkizunean beharren arabera moldaketak egin eta atal berriak sortzeko lanean jarraitzeko asmoa dute.

GAINERA DATORKIGUNA:
Eraikuntza sektoreko enpresa handiek jarraituko dute Egian dirua xahutzen eta etengabeko lanak edukiko ditugu auzoan datozen urteetan

1. Udal artxibategia Atotxan jarriko dute, lanean hasita daude eta horregatik gazte askok erabiltzen zuten kirol pista kendu digute. Obrak amaitzerakoan berriro jarriko ote duten galdetuta, erantzuna EZETZ, ez dela gehiago pistarik egongo.
2. Iztuetako biaduktua, martxoaren 9an hasi eta hamalau hilabeterako aurreikusitako obra handia. Urtetan zaindu gabeko azpiegitura, orain botatzeko beste erremediorik ez dago. Aldakonean egin nahi duten auzo berrirako sarbidea izango da, hori da negozioa. Bitartean, Mandasko Dukean trafiko-arazo ugari, eta auzorako sarbide eta irteera oztopatuta.
3. Aldakoneako birsortze edo erregenerazioa deitu dutena, negozio borobila egiteko. Plan Orokorrean aurreikusita zeuden 50 etxebizitza berrien ordez, 300 izango dira. Nazaret bota, Onkologikoaren eremua hartu, San Antonio klinika (Osalan) eraitsi… dirutza eramango dute Udalak eta Kutxa Fundazioak. Alokairu soziala bultzatuko balute sikiera, baina ez, babes ofizialeko legezko minimoa bete, eta gainerakoa espekulatzeko. Ez dakite noiz hastekoa den, baina Udalean lehentasunezko gauza da.
4. Tren geltoki berria. Hilabete gutxi barru hasiko dira, lau urte beharko duten lanak egiteko. Atotxako lurrazpiko pasadizoa itxita egongo da hilabete askotan. Gauza batekin eta bestearekin, Udalean lortuko dute, bai, Egia isolatzea: Egia herria!
5. Mundaizko bidea konpondu, urbanizatu eta eraikin berriak egiteko, datarik ez dago, baina hor beste pelotazo bat datorkigu.

…ETA EGINGO EZ DITUZTEN GAUZAK:

• Auzoko gune altuenetan igogailuak jarri: Aldakonea, Konkorrenea, Ibaiak…
• Plaza Haundiko estalpea berritu, iazko bukatuta egotea agindu zutena…
• Atotxako kirol-pista berriro egin…
• Astiñeneko baserria zaharberritu, Loiolako zubi ondoan, eraikin babestua dena eta orain erortzear dagoena…

Noski, gauza hauek ez dute dirurik ematen.